گزارشی از کمیته آزادی زندانیان سیاسی در ایران
۸ نوامبر ۲۰۲۶- ۱۸ آبان ۱۴۰۵
زندان مخوف دولت‌آباد اصفهان؛ بازداشتگاه زیرزمینی اطلاعات سپاه و محل شکنجه و اخذ اعترافات اجباری
: «با پای خودتان آمده‌اید، اما با پای خودتان بیرون نمی‌روید »
بر اساس گزارش دریافتی کمیته آزادی زندانیان سیاسی در ایران، زندان دولت‌آباد اصفهان، مرکزی که در ظاهر با عنوان «کانون اصلاح و تربیت کودکان و نوجوانان» شناخته می‌شود، یکی از بازداشتگاه‌های مخفی و مخوف اطلاعات سپاه در اصفهان است؛ مکانی که بنا بر روایت افراد بازداشت‌شده، از آن برای بازجویی، شکنجه و گرفتن اعترافات اجباری استفاده می‌شود.
بر اساس اطلاعات دریافتی کمیته آزادی زندانیان سیاسی در ایران، مجموعه دولت‌آباد اصفهان، واقع در محدوده شهرک المپیک و در مسیر میدان تاکسیرانی به سمت شهرک المپیک و ورزشگاه نقش جهان، یکی از مراکزی است که در اختیار سازمان اطلاعات سپاه پاسداران قرار دارد.
این مجموعه در ظاهر از چهار ساختمان بلند و چندطبقه تشکیل شده است. با این حال، بنا بر اطلاعات مطرح‌شده در گزارش، بخش‌هایی از این ساختمان‌ها در زیر زمین قرار دارند و از طریق مسیرهای زیرزمینی به یکدیگر متصل هستند. همچنین گفته می‌شود بازداشتگاهی متعلق به اطلاعات سپاه در زیر این مجموعه قرار دارد که ورودی و خروجی آن از دید عموم پنهان است.
این مجموعه دارای دو دیوار بسیار بلند و متوالی است که با فاصله از یکدیگر ساخته شده‌اند و عبور از آن‌ها را تقریباً غیرممکن می‌کنند. وجود این موانع امنیتی، امکان فرار از محوطه را به‌شدت محدود کرده است.
در این گزارش آمده است که نیروهای سپاه، بازجویان و کارکنان این مجموعه از مسیرهای زیرزمینی و ورودی‌هایی که برای عموم قابل شناسایی نیستند، رفت‌وآمد می‌کنند. همچنین به دلیل قرارگرفتن برخی مراکز اداری و خدماتی در اطراف این مجموعه، رفت‌وآمد نیروهای امنیتی در این محدوده به‌سادگی قابل تشخیص نیست. بر اساس این روایت، منطقه یادشده عملاً کارکردی امنیتی و نظامی دارد.
تهدید، شکنجه و فشار برای اعتراف‌گیری
بر اساس گزارش دریافتی، بازداشت‌شدگان در این مرکز با شدیدترین اشکال شکنجه جسمی و روانی و رفتارهای غیرانسانی مواجه می‌شوند؛ شکنجه‌هایی که هدف از آن‌ها درهم‌شکستن مقاومت افراد و وادارکردن آنان به اعتراف. اجباری است
بنا بر روایت افرادی که در این بازداشتگاه نگهداری شده‌اند، بازجویان با تهدید و ارعاب به استقبال بازداشت‌شدگان می‌روند و به آن‌ها می‌گویند: «با پای خودتان آمده‌اید، اما با پای خودتان بیرون نمی‌روید.»
شکنجه «برزخ» یا «دوزخ»
دردناک‌ترین بخش این روایت، شکنجه‌هایی است که حتی تصورشان نیز روح انسان را به لرزه درمی‌آورد.
«دوزخ» و «برزخ»؛ دو نام برای دو شیوه شکنجه که شنیدن توصیفشان کافی است تا قلب هر انسانی به درد بیاید.
بر اساس مشاهدات برهی از شاهدان زندانی را درون محفظه‌ای تنگ و شبیه قفس قرار می‌دهند؛ به‌گونه‌ای که دست‌ها و پاهایش از آن بیرون می‌ماند. سپس با کوچک‌تر و فشرده‌تر کردن محفظه، بدن انسان را در وضعیتی غیرطبیعی و طاقت‌فرسا تحت فشار قرار می‌دهند.
بنا بر این روایت‌ها، بازداشت‌شدگان ممکن است ساعت‌ها و حتی روزها در چنین وضعیتی نگهداری شوند؛ شرایطی که با درد شدید، ترس، ناتوانی حرکتی و فشار جسمی و روانی همراه است.
این بازجوست که تصمیم می‌گیرد این شکنجه تا چه زمانی ادامه پیدا کند.
فشارهایی که بنا بر این روایت‌ها می‌توانند آسیب‌های جبران‌ناپذیری به اندام‌های داخلی، ستون فقرات و نخاع وارد کنند؛ آسیب‌هایی که گاه آثارشان ماه‌ها بعد آشکار می‌شود بیمارهای کلیوی کبد معده و غیره و ممکن است زندگی یک انسان را برای همیشه نابود کند.
انتقال بازداشت‌شدگان به زندان دستگرد پس از بازجویی
بر اساس اطلاعات دریافتی، شماری از افرادی که توسط سازمان اطلاعات سپاه در اصفهان بازداشت می‌شوند، ابتدا به این مرکز منتقل شده و پس از طی مراحل بازجویی و آنچه در گزارش «تخلیه اطلاعاتی» نامیده شده است، به زندان دستگرد اصفهان انتقال می‌یابند.
همچنین بر اساس این گزارش، شمار قابل‌توجهی از اعترافات اجباری که بعداً از رسانه‌های حکومتی پخش می‌شوند، در همین بازداشتگاه و تحت فشار و شکنجه از بازداشت‌شدگان گرفته شده‌اند.
در همین ارتباط، نام شماری از متهمان پرونده موسوم به «میدان علی‌خانی» نیز در روایت‌های مطرح‌شده درباره این بازداشتگاه به چشم می‌خورد. بر اساس این اطلاعات، این مرکز یکی از محل‌هایی بوده که از برخی متهمان این پرونده اعترافات اجباری گرفته شده است.
اعترافاتی که در شرایط بازداشت امنیتی و بدون دسترسی مؤثر به وکیل مستقل یا در شرایط همراه با شکنجه و تهدید اخذ شوند، از منظر حقوق دادرسی عادلانه فاقد اعتبار لازم هستند و انتشار آن‌ها در رسانه‌ها می‌تواند نقض اصل برائت و حقوق متهمان را در پی داشته باشد.
پیامدهای روانی شکنجه؛ آسیب‌هایی که پس از آزادی ادامه دارند
پیامدهای روانی شکنجه؛ از کابوس تا اختلال در گفتار
آثار شکنجه به دوران بازداشت محدود نمی‌شود. بنا بر روایت افرادی که از این مرکز آزاد شده‌اند، برخی از آن‌ها پس از آزادی با آسیب‌های شدید روحی و روانی مواجه شده‌اند؛ به‌گونه‌ای که حتی در برقراری ارتباط و صحبت‌کردن با اعضای خانواده خود نیز دچار مشکل شده‌اند.
برخی از آزادشدگان دچار لکنت زبان شده‌اند و شماری دیگر به دلیل فشارهای روانی و تجربه شکنجه، توانایی برقراری ارتباط عادی با اطرافیان خود را از دست داده‌اند.
پیامدهاینگهداری در این مرکز، بنا بر روایت افراد آزادشده، به دوران بازداشت محدود نمی‌شود.
طرح نام یک پزشک در میان روایت‌های مرتبط با شکنجه
در میان نام‌هایی که در ارتباط با این روایت‌ها مطرح شده، نام خانم دکتر سلیمانی نیز دیده می‌شود. بر اساس اطلاعات دریافتی، گفته شده است که ایشان در بخش بیمارستان فارابی بستری شده‌اند.
با این حال، اطلاعات موجود درباره ، وضعیت نیازمند بررسی مستقل، مستندات پزشکی و احراز دقیق جزئیات است.
ضرورت تحقیق مستقل درباره بازداشتگاه‌های خارج از نظارت
این گزارش تصویری از یک بازداشتگاه امنیتی ارائه می‌دهد که در پوشش کانون اصلاح و تربیت فعالیت می‌کند، اما بنا بر روایت بازداشت‌شدگان، از آن برای اعمال شکنجه، فشارهای روانی و اخذ اعترافات اجباری استفاده می‌شود. این بازداشتگاه، بنا بر روایت‌های مطرح‌شده، تنها یکی از چندین بازداشتگاه موقت اطلاعات سپاه است که وجودشان آشکار شده
کمیته آزادی زندانیان سیاسی در ایران خواستار توجه فوری نهادهای حقوق بشری و سازمان‌های بین‌المللی به وضعیت بازداشت‌شدگان و بررسی مستقل گزارش‌های مربوط به شکنجه و نقض حقوق انسانی در این مرکز است.
کمیته آزادی زندانیان سیاسی در ایران با ابراز نگرانی عمیق نسبت به گزارش‌های مربوط به بازداشتگاه دولت‌آباد اصفهان، از نهادهای حقوق بشری، گزارشگر ویژه سازمان ملل متحد در امور ایران، گزارشگر ویژه سازمان ملل متحد در زمینه شکنجه و سایر سازوکارهای بین‌المللی حقوق بشر می‌خواهد که این گزارش‌ها را بررسی کنند.