در سال ۲۰۱۰، کمیته مبارزه برای آزادی زندانیان سیاسی در ایران، روز ۲۰ ژوئن (برابر با ۳۰ خرداد) را به عنوان «روز جهانی حمایت از زندانیان سیاسی در ایران» نامگذاری کرد. هدف از این ابتکار، جلب توجه افکار عمومی جهان به وضعیت زندانیان سیاسی در ایران و ایجاد همبستگی بینالمللی برای دفاع از حقوق آنان بود.
این کمیته از تمامی نهادهای حقوق بشری، فعالان مدنی، سازمانهای سیاسی و مدافعان آزادی و عدالت دعوت کرد تا در این روز، با صدایی واحد خواستار آزادی بیقیدوشرط زندانیان سیاسی شوند. در پاسخ به این فراخوان، در سال ۲۰۱۱ تجمعها و تظاهراتی در بیش از ۵۰ شهر جهان برگزار شد.
وبسایت:
https://20juneiran.wordpress.com/
چرا ۲۰ ژوئن (۳۰ خرداد)؟
۲۰ ژوئن (۳۰ خرداد) یادآور دو مقطع سرنوشتساز در تاریخ معاصر ایران است؛ دو دورهای که در آن هزاران نفر به دلیل فعالیتهای سیاسی، اجتماعی و اعتراضی با سرکوب، بازداشت، شکنجه و اعدام مواجه شدند.
۳۰ خرداد ۱۳۶۰؛ آغاز سرکوب گسترده مخالفان سیاسی
۳۰ خرداد ۱۳۶۰ نقطه عطفی در روند تثبیت سرکوب سیاسی در جمهوری اسلامی ایران به شمار میرود. حکومت که پس از انقلاب ۱۳۵۷ قدرت را در دست گرفت، در کمتر از دو سال پس از استقرار خود، سرکوب سازمانیافته مخالفان سیاسی، احزاب و تشکلهای منتقد را در ابعادی گسترده آغاز کرد.
در پی این رویداد، موج وسیعی از بازداشتهای دستهجمعی، شکنجه، اعدام و ناپدیدسازی قهری سراسر کشور را فرا گرفت. بسیاری از اعدامها بهصورت مخفیانه انجام شد و خانوادههای قربانیان از محل دفن عزیزان خود بیاطلاع ماندند؛ وضعیتی که برای شمار زیادی از آنان تا امروز نیز ادامه دارد.
بر اساس برآوردهای مختلف، دهها هزار نفر در فاصله سالهای ۱۳۶۰ تا ۱۳۶۷ اعدام شدند. اوج این سرکوبها در تابستان ۱۳۶۷ رخ داد؛ زمانی که طی چند هفته، هزاران زندانی سیاسی در زندانهای ایران اعدام شدند. این کشتار جمعی یکی از تلخترین و بحثبرانگیزترین رویدادهای تاریخ معاصر ایران به شمار میآید و همچنان موضوع مطالبه حقیقت، عدالت و پاسخگویی از سوی خانوادههای قربانیان و نهادهای حقوق بشری است.
۳۰ خرداد ۱۳۸۸؛ سرکوب اعتراضات مردمی
۲۰ ژوئن ۲۰۰۹ (۳۰ خرداد ۱۳۸۸) نیز به یکی دیگر از نمادهای سرکوب سیاسی در ایران تبدیل شد. در پی اعتراضات گسترده به نتایج انتخابات ریاست جمهوری، هزاران نفر در شهرهای مختلف کشور به خیابانها آمدند تا خواستههای خود را بهصورت مسالمتآمیز مطرح کنند.
پاسخ حکومت به این اعتراضات، بازداشتهای گسترده، خشونت سازمانیافته و برخوردهای امنیتی بود. هزاران معترض، از جمله جوانان و نوجوانان، بازداشت شدند و گزارشهای متعددی از شکنجه، بدرفتاری و نقض حقوق بازداشتشدگان منتشر شد.
در همین روز، ندا آقاسلطان، دانشجوی ۲۷ ساله، در جریان اعتراضات خیابانی در تهران جان خود را از دست داد. تصاویر و گزارشهای مربوط به کشتهشدن او بازتابی جهانی یافت و به یکی از نمادهای اعتراضات سال ۱۳۸۸ و مطالبات مردم ایران برای آزادی و عدالت تبدیل شد.
فراخوانی برای همبستگی جهانی
روز جهانی حمایت از زندانیان سیاسی در ایران فرصتی است برای یادآوری سرنوشت هزاران انسانی که به دلیل عقاید، فعالیتهای سیاسی، دفاع از حقوق بشر یا مشارکت در اعتراضات مدنی از آزادی محروم شدهاند.
این روز همچنین فرصتی است برای تأکید بر ارزشهای جهانی حقوق بشر، آزادی بیان، آزادی تشکل و حق اعتراض مسالمتآمیز؛ حقوقی که باید برای همه شهروندان، بدون تبعیض و بدون هراس از سرکوب، تضمین شوند.
۲۰ ژوئن، روز همبستگی با زندانیان سیاسی، خانوادههای آنان و تمامی کسانی است که برای دستیابی به آزادی، عدالت و کرامت انسانی در ایران تلاش میکنند.