در آستانه بررسی و رأیگیری پیشنویس قطعنامه مربوط به وضعیت حقوق بشر در جمهوری اسلامی ایران در مجمع عمومی سازمان ملل متحد، ۸۵ سازمان حقوق بشری ایرانی و بینالمللی بیانیه مشترکی را خطاب به نمایندگان کشورهای عضو ارائه کردند.
این بیانیه، با استناد به سه گزارش رسمی سازمان ملل؛ گزارش دبیرکل، گزارش گزارشگر ویژه و گزارش کمیته حقیقتیاب بینالمللی، تأکید میکند که نقضهای گسترده، جدی، و سازمانیافته حقوق بشر در ایران در آستانه یا در سطح جنایت علیه بشریت قرار دارد.
بیانیه مشترک از مجمع عمومی میخواهد که:
– قطعنامه مربوط به ایران را با زبانی قویتر تصویب کند،
– شرایط را برای ارجاع پرونده نقضهای جدی حقوق بشر ایران به دادستان دیوان کیفری بینالمللی فراهم کند،
– از تمامی اختیارات خود برای تضمین پاسخگویی بینالمللی استفاده کند،
– و از جامعه مدنی، مدافعان حقوق بشر، و گروههای آسیبپذیر در ایران حمایت مؤثر به عمل آورد.
سازمانهای امضاکننده هشدار دادهاند که ادامه سرکوب، خشونت دولتی، و بازتولید چرخه مصونیت از مجازات، تهدیدی جدی برای کرامت انسانی، ثبات اجتماعی و امنیت منطقهای ایجاد کرده است.
نسخه کامل بیانیه مشترک، در ادامه منتشر میشود.
——————————–
بیانیهٔ مشترک خطاب به اعضای مجمع عمومی سازمان ملل متحد
در مورد وضعیت حقوق بشر در جمهوری اسلامی ایران
عالیجنابان،
ما، سازمانهای امضاکننده، با نهایت احترام به نقش اساسی مجمع عمومی در پاسداری از اهداف و اصول منشور ملل متحد، و با نگرانی عمیق از تشدید نقضهای گسترده، سازمانیافته و سیستماتیک حقوق بشر در جمهوری اسلامی ایران، این نامه را خطاب به شما مینویسیم. هدف ما جلب توجه شما به یافتههای هشداردهنده سه گزارش رسمی ارائهشده در چارچوب نظام ملل متحد است: گزارش دبیرکل سازمان ملل متحد، گزارش گزارشگر ویژه وضعیت حقوق بشر در ایران، و گزارش هیئت حقیقتیاب بینالمللی مستقل، که هر سه به نهادهای ذیصلاح سازمان ملل ارائه شدهاند.
این گزارشها، هر یک از زاویهای متفاوت اما همسو در نتایج خود، تصویری عمیقاً نگرانکننده از الگوهای شدید و سازمانیافته نقض حقوق بشر ارائه میکنند. هیئت حقیقتیاب بینالمللی اعلام کرده است که نقضهای ارتکابیافته توسط مقامات ایرانی ـ بهویژه در زمینه سرکوب خشونتبار اعتراضات، بازداشتهای گسترده و خودسرانه، شکنجه، خشونت جنسی و مبتنی بر جنسیت، اعدامهای فراقضایی و ناپدیدسازیهای قهری ـ در آستانه یا در حد جنایت علیه بشریت قرار دارند. گزارش گزارشگر ویژه نیز این یافتهها را با مستندسازی تداوم و ماهیت سیستماتیک سرکوب دولتی تقویت میکند. گزارش دبیرکل نیز ابعاد ساختاری و نهادی این نقضها و نیز ناتوانی مداوم سازوکارهای داخلی در تضمین پاسخگویی را برجسته میسازد.
واقعیتهایی که در این گزارشها منعکس شده، کاملاً مطابق با آن چیزی است که سازمانهای ما هر روز از طریق ارتباط مستقیم با قربانیان، بازماندگان، زندانیان سیاسی و خانوادههای آنان مشاهده میکنند. فراتر از دادهها و ارزیابیهای حقوقی، ما با تجربه زیسته انسانهایی روبهرو هستیم که در رنجی عمیق و انزوایی تحمیلشده بهسر میبرند؛ بدون دسترسی به عدالت و بدون صدایی که شنیده شود. شهادتها و مستندات دریافتی ما بهروشنی نشان میدهد که این نقضها رویدادهایی پراکنده نیستند، بلکه الگوهایی سیستماتیک، تکرارشونده و هدفمند هستند که زندگی میلیونها انسان را تحت تأثیر قرار دادهاند.
پیشنویس قطعنامه مربوط به وضعیت حقوق بشر در ایران که پیشتر در کمیته سوم تصویب شده، اکنون برای رأیگیری در صحن مجمع عمومی قرار دارد. ما باور داریم که جامعه بینالمللی مسئولیتی اخلاقی و حقوقی دارد که تضمین کند این قطعنامه نه تنها تصویب شود، بلکه برای بازتاب کامل شدت و گستره بحران، تقویت نیز گردد.
اصول شناختهشده بینالمللی ـ از جمله مسئولیت حمایت (R2P)، که بر ضرورت اقدام جمعی در مواجهه با نقضهای شدید و سیستماتیک حقوق بشر تأکید دارد، و همچنین نقش پیشگیرانه جامعه جهانی در جلوگیری از گسترش بحرانهای بشردوستانه ـ ضرورت اقدام قاطع را تأیید میکنند. وضعیت کنونی ایران، که با خشونت گسترده دولتی، شکنندگی عمیق اجتماعی و خطر تشدید بیثباتی منطقهای مشخص میشود، نمونه بارزی از شرایطی است که مجمع عمومی باید از ابزارهای در اختیار خود برای جلوگیری از وخامت بیشتر اوضاع بهره گیرد.
بر این اساس، ما محترمانه از مجمع عمومی درخواست میکنیم:
1. پیشنویس قطعنامه درباره وضعیت حقوق بشر در جمهوری اسلامی ایران را با حمایت گسترده و زبانی تقویتشده تصویب کند، بهگونهای که یافتههای هر سه گزارش سازمان ملل ـ از جمله تعیین اینکه برخی نقضها ممکن است مصداق جنایت علیه بشریت باشند ـ را منعکس نماید.
2. توصیه کند که نقضهای جدی حقوق بشر در ایران برای بررسی، تحقیق و پیگرد احتمالی به دادستان دیوان کیفری بینالمللی ارجاع شود؛ اقدامی منطبق با رویههای شناختهشده سازمان ملل در شرایط مشابه چرخههای طولانیمدت خشونت و مصونیت.
3. از تمامی ظرفیتهای اختیارات خود برای ارتقای پاسخگویی بینالمللی استفاده کند، بهویژه در وضعیتی که سایر سازوکارها توان اقدام مؤثر ندارند، و مطابق با منشور ملل متحد و مسئولیتهای تثبیتشده مجمع در زمینه حفاظت از حقوق بشر، صلح و امنیت بینالمللی.
4. از ایجاد یا تمدید سازوکارهای مستقل حقیقتیابی و حفظ ادله حمایت کند، تا تضمین شود مستندات مربوط به نقضهای گسترده برای روندهای آینده پاسخگویی، از جمله سازوکارهای عدالت انتقالی یا محاکمات بینالمللی، محفوظ بماند.
5. ضرورت حمایت از جامعه مدنی ایران ـ از جمله مدافعان حقوق بشر، فعالان حقوق زنان، روزنامهنگاران، وکلا، فعالان کارگری و اعضای جوامع بهویژه آسیبپذیر مانند اقلیتهای قومی و مذهبی ـ را مورد تأکید قرار دهد و از دولت ایران بخواهد که اقدامات ملموس و مؤثر برای حفاظت از حقوق آنان اتخاذ کند.
6. بر آزادی فوری تمامی زندانیان سیاسی، توقف اعدامها و پایاندادن به سرکوب خشونتبار اعتراضات مسالمتآمیز تأکید کند.
عالیجنابان،
این بیانیهٔ مشترک تنها بیانگر نگرانیهای نهادی و حقوقی نیست، بلکه پژواک صدای هزاران خانوادهای است که سالها در جستجوی حقیقت، عدالت و حمایت جامعه جهانی بودهاند. ما محترمانه از شما درخواست میکنیم که در آستانه رأیگیری پیشِ رو، مسئولیت جمعی خود را در حفاظت از کرامت انسانی ایفا کنید و نگذارید چرخه خشونت و مصونیت از مجازات همچنان ادامه یابد.
با احترام،
سازمانهای امضاکننده